Bài 34: ～なさい・～な — Thể lệnh và cấm đoán

Bài 34 hướng dẫn các cách ra lệnh và cấm đoán trong tiếng Nhật. Đây là những cấu trúc quan trọng nhưng cần sử dụng cẩn thận.

1. Từ vựng mới

2. Ngữ pháp

2.1 ～なさい (Hãy - lịch sự)

Thể lệnh lịch sự, thường dùng với trẻ em:

[Động từ-ます] なさい (bỏ ます)

• はやく たべなさい。→ Hãy ăn nhanh lên.
• しゅくだいを しなさい。→ Hãy làm bài tập về nhà.
• もう ねなさい。→ Đi ngủ đi.

2.2 Thể mệnh lệnh trực tiếp

Động từ nhóm I (5 âm): う → え

• よむ → よめ (Hãy đọc!)
• かく → かけ (Hãy viết!)
• はなす → はなせ (Hãy nói!)

Động từ nhóm II (1 âm): る → ろ

• たべる → たべろ (Hãy ăn!)
• みる → みろ (Hãy nhìn!)

Động từ bất quy tắc:

• する → しろ (Hãy làm!)
• くる → こい (Hãy đến!)

2.3 ～な (Đừng - thân mật)

Thể cấm đoán thân mật:

[Động từ nguyên thể] な

• いくな。→ Đừng đi.
• そんなことを するな。→ Đừng làm việc đó.
• わすれるな。→ Đừng quên.

2.4 ～てはいけません (Không được)

Cấm đoán lịch sự và trang trọng:

[Động từ-て] はいけません

• ここで たばこを すってはいけません。→ Không được hút thuốc ở đây.
• よるおそく でかけてはいけません。→ Không được ra ngoài tối muộn.

2.5 ～ではいけません / ～じゃいけません

• しんせつではいけません → Không được không tử tế
• べんきょうしなくてはいけません → Phải học (không học thì không được)

3. Hội thoại mẫu

A： たろう、しゅくだいは おわりましたか。

B： まだです。あとで やります。

A： だめです。いま すぐ やりなさい。テレビを みてはいけません。

B： はい、わかりました。

A： それから、へやも かたづけなさい。あまり きたなくしてはいけませんよ。

B： はい、やります。

Dịch:

A: Taro, bài tập về nhà đã xong chưa?

B: Chưa ạ. Con sẽ làm sau.

A: Không được. Hãy làm ngay bây giờ. Không được xem TV.

B: Vâng, con hiểu rồi.

A: Rồi phòng cũng hãy dọn dẹp. Không được để bẩn quá đấy.

B: Vâng, con sẽ làm.

4. Bài tập

Câu 1: Chuyển sang thể lệnh với なさい: 早く行きます。

Câu 2: Dịch sang tiếng Nhật: “Đừng la hét ở đây.”

Câu 3: Chia thể mệnh lệnh trực tiếp: 食べる → ?

Câu 4: Dịch sang tiếng Nhật: “Hãy cẩn thận.”

Câu 5: Chọn cách cấm đoán lịch sự nhất: a) するな b) してはいけません c) だめ

5. Kanji cần nhớ

6. Mẹo ghi nhớ

• なさい = Lịch sự, dùng với trẻ em
• な = Thân mật, có thể thô lỗ
• てはいけません = Cấm đoán lịch sự
• Thể mệnh lệnh trực tiếp = Rất mạnh mẽ, ít dùng

✨ Bài tiếp theo: Bài 35: Thể điều kiện nâng cao

🎧 Bài nghe kiểm tra

📖 Sách tham khảo

📕 みんなの日本語 初級II 第2版 本冊 — Giáo trình chuẩn cho N4, tiếp nối từ Sơ cấp I.

📚 Tiếp tục học

📖 Luyện đọc tiếng Nhật để áp dụng ngữ pháp vừa học!

📝 Bài tập thêm

1. Luyện viết: Viết 5 câu sử dụng ngữ pháp đã học trong bài, áp dụng vào tình huống thực tế hàng ngày
2. Luyện nói: Đọc to tất cả các câu ví dụ 3 lần, chú ý ngữ điệu và phát âm
3. Flashcard: Tạo flashcard cho từ vựng mới — mặt trước viết tiếng Nhật, mặt sau viết nghĩa và câu ví dụ
4. Nghe và viết: Tìm audio bài học tương ứng, nghe và viết lại (dictation) để luyện kỹ năng nghe
5. Đặt câu: Với mỗi mẫu ngữ pháp, đặt ít nhất 3 câu khác nhau

💡 Mẹo học hiệu quả

• Học theo ngữ cảnh: Đừng học từ vựng đơn lẻ, hãy học cả câu ví dụ để nhớ cách dùng
• Ôn tập định kỳ: Sử dụng phương pháp Spaced Repetition — ôn lại sau 1 ngày, 3 ngày, 7 ngày, 30 ngày
• Liên kết kiến thức: Kết nối ngữ pháp mới với các mẫu đã học trước đó để tạo mạng lưới kiến thức
• Thực hành ngay: Áp dụng ngữ pháp và từ vựng vào việc viết nhật ký tiếng Nhật mỗi ngày
• Học qua media: Tìm anime, drama, manga có sử dụng ngữ pháp bài học để thấy cách dùng tự nhiên

🎯 Checklist ôn tập

Trước khi chuyển sang bài tiếp theo, hãy đảm bảo bạn đã:

• Nhớ được tất cả từ vựng mới trong bài
• Hiểu và đặt được câu với mỗi mẫu ngữ pháp
• Làm đúng ít nhất 80% bài tập
• Đọc to các câu ví dụ mà không cần nhìn phiên âm
• Có thể giải thích ngữ pháp bài học bằng lời của mình

📊 Tự đánh giá